O przemocy

W kampanii „ZERWIJ Z PRZEMOCĄ” zwracamy uwagę na fakt, że sprawcą przemocy domowej nie zawsze jest dorosły, ale może nim być także dziecko. Kiedy osobą doświadczającą przemocy jest dziecko, niekoniecznie powinniśmy myśleć o maluchach – zdarza się, że przemocy ze strony rodziców doświadczają także nastolatki.

sluchajWysłuchaj wywiadu na temat zjawiska przemocy w rodzinie w relacji nastolatek – dorosły/rodzic.

Na pytania odpowiada Renata Durda – kierowniczka Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”, placówki Instytutu Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego; certyfikowana specjalistka ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie; certyfikowana superwizorka w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, redaktorka naczelna dwumiesięcznika „Niebieska Linia” poświęconego problematyce przemocy; członkini Zespołu Monitorującego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie przy Ministrze Pracy i Polityki Społecznej (druga kadencja); Społeczna Doradczyni Rzecznika Praw Dziecka (druga kadencja).

W Polsce bardzo mało mówimy o przemocy w relacjach nastolatek – dorosły / dorosły – nastolatek. O skali problemu informują terapeuci oraz organizacje pozarządowe. Według „Ogólnopolskiej diagnozy problemu przemocy wobec dzieci” (Fundacja Dzieci Niczyje, 2013) wobec co piątego badanego nastolatka dorośli stosowali przemoc psychiczną (22%), jak również przemoc fizyczną (21%). Sprawcami ponad połowy przypadków przemocy fizycznej (54%) i psychicznej (55%) ze strony dorosłych byli rodzice. Najczęściej stosującym przemoc pozostawał ojciec (przemoc fizyczna – 34%, przemoc psychiczna – 33%). W około 1/5 przypadków przemoc kierowana była ze strony matki (przemoc fizyczna – 20%, przemoc psychiczna – 22%). Zagraniczna literatura i badania (w Polsce dopiero zaczynamy dostrzegać i badać ten problem), podejmują także kwestię agresji i przemocy wobec rodziców, której sprawcą jest dziecko. W relacjach dziecka z rodzicami, zdarza się najczęściej przemoc psychiczna (krzyki, kłótnie, znieważenia, szantaż, wymuszenia, wyzwiska, wyśmiewanie, obrażanie w obecności innych dorosłych), nieco rzadziej przemoc fizyczna (uderzenie, szarpnięcie, bicie pięścią). Przemoc fizyczna najczęściej stosowana jest przez starszych chłopców w stosunku do matek, w szczególności samotnie wychowujących dzieci.

Przemoc w rodzinie, zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, to „jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste (…), w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą”.

Przemoc może przybierać różne formy:

  • fizyczną,
  • psychiczną,
  • seksualną,
  • ekonomiczną,

W relacjach nastolatek – dorosły / dorosły – nastolatek najczęściej spotykamy się z przemocą psychiczną (np. zastraszanie, izolowanie, poniżanie) i fizyczną (np. szarpanie, policzkowanie).

Czasami agresja lub przemoc wobec nastolatka są wynikiem bezradności rodziców, którzy muszą zmagać się z wyzwaniami trudnego wieku dojrzewania. Z kolei agresywne zachowania nastolatka wynikają z reguły z psychicznych lub biologicznych uwarunkowań wieku dojrzewania (chociaż mogą być także objawem zaburzeń lub chorób psychicznych); nierzadko ich źródłem jest brak panowania nad sobą w trudnych sytuacjach życiowych. To wyjaśnia nam źródło problemu, ale w żaden sposób go nie usprawiedliwia. Niedopuszczalne jest stosowanie wobec nastolatka i przez nastolatka jakichkolwiek form przemocy fizycznej lub psychicznej.